Verjaardagen zijn eigenlijk een briljant eenvoudig concept.
Iemand wordt een jaar ouder. Je nodigt wat mensen uit. Er is taart. Er zijn kaarsjes. Koffie. Drankjes. Hapjes. Cadeautjes. Mensen zitten, praten, lachen en gaan uiteindelijk weer naar huis.
Dat is het idee.
Ik begrijp het idee.
Ik heb zelfs andere mensen dit idee succesvol zien uitvoeren.
En toch gebeurt er iets merkwaardigs zodra ik zelf een verjaardag organiseer.
Ergens tussen Lang zal ze leven en het tweede rondje koffie beland ik namelijk op een compleet ander evenement.
Eentje waar ik zelf geen gast ben.
Ik ben personeel.
Onbetaald personeel.
Op mijn eigen feestje.
Het begint altijd veelbelovend.
Vlak voordat iedereen komt, kijk ik tevreden om me heen met het stille zelfvertrouwen van een vrouw die verjaardagen inmiddels volledig onder controle heeft.
De taart staat klaar.
De hapjes staan klaar.
De drankjes staan koud.
De ballonnen hangen.
Het cadeau is geregeld.
Het huis ziet er keurig genoeg uit om niemand te laten vermoeden hoeveel spullen er een kwartier geleden nog haastig in een slaapkamer zijn gegooid.
En verder?
Niks.
Dat laatste is nieuw.
Want ik heb in de loop der jaren iets belangrijks geleerd over verjaardagen:
regel nooit alvast het avondeten.
Begrijp me niet verkeerd.
Iedereen is welkom.
Iedereen mag blijven.
Sterker nog, ik vind het hartstikke gezellig als mensen blijven eten.
Maar ik heb mijn les geleerd.
Er zijn namelijk verjaardagen geweest waarop ik van tevoren enthousiast aankondigde:
“En blijf vooral eten! Dan eten we gezellig met z'n allen en daarna kunnen we misschien nog een spelletje doen.”
In mijn hoofd zag ik het al helemaal voor me.
Een lange gezellige avond.
Iedereen aan tafel.
Eten.
Drinken.
Lachen.
Een spelletje erbij.
Zo'n avond waarvan je later zegt: Weet je nog? Dat was gezellig.
Dus ging ik voorbereiden.
En dat is nogal wat, want ik ben niet bepaald geboren met een pollepel in mijn hand.
Ik ben geen keukenprinses.
Niet eens een keukenhofdame.
Eerder iemand die bijzonder tevreden kan zijn wanneer drie gerechten ongeveer tegelijkertijd warm zijn.
Maar voor een verjaardag deed ik mijn best.
Ik kocht in.
Ik rekende hoeveel iedereen ongeveer zou eten.
Ik maakte dingen klaar.
Ik zette dingen in de koelkast.
Ik maakte ruimte in de oven.
Ik stond op mijn eigen verjaardag in de keuken te regelen, te schuiven, op te warmen en te controleren.
En dan kwam het einde van de middag.
“Nou, wij gaan zo maar eens.”
O.
Jullie gaan?
“Ja, was gezellig!”
En daar ging mijn zorgvuldig bedachte lange avond.
Samen met de gasten.
De voordeur uit.
Wat achterbleef waren wij.
En eten.
Heel.
Veel.
Eten.
Eten voor mensen die inmiddels thuis waarschijnlijk gewoon hun eigen avondeten zaten te eten.
Dat is me niet één keer overkomen.
Want één keer is een incident.
Twee keer is vervelend.
Na een paar keer heet het gewoon ervaring.
Dus tegenwoordig heb ik een nieuw systeem.
Blijf je eten?
Gezellig.
Dan bestellen we wat.
Pizza.
Sushi.
Chinees.
Surinaams.
Maakt me niet uit.
Er bestaat een hele wereld vol mensen die uitstekend kunnen koken en bereid zijn dat eten naar mijn voordeur te brengen.
Ik zie werkelijk geen reden meer waarom ik op mijn eigen verjaardag zou moeten concurreren met hen.
Bovendien heb ik het al druk genoeg.
Want zodra de deurbel gaat, begint mijn andere functie.
Gastvrouw.
Mensen komen binnen. Jassen verschijnen. Tassen worden ergens neergezet. Er moeten stoelen bij. Iemand wil koffie. Iemand anders drinkt geen koffie. Thee dan? Welke thee? Hebben we muntthee? Waar zijn de glazen?
Ik schenk ondertussen ook iets voor mezelf in.
Dat is belangrijk om te vermelden, want ongeveer drie kwartier later vind ik datzelfde drankje onaangeroerd terug op een plek waarvan ik me niet kan herinneren dat ik daar überhaupt geweest ben.
Soms denk ik dat drankjes zich tijdens verjaardagen zelfstandig door het huis verplaatsen.
Er is eigenlijk geen andere verklaring.
Dan komt de taart.
Taart zou eenvoudig moeten zijn.
Het is letterlijk één ding.
Je zet hem op tafel.
Kaarsjes erin.
Aansteken.
Klaar.
Alleen...
Waar zijn de kaarsjes?
Ik héb kaarsjes gekocht.
Daar ben ik bijna zeker van.
Ergens in mijn geheugen bevindt zich zelfs een vage herinnering aan zo'n chaotische winkelbak met spullen van vijftig cent die op het moment zelf ineens onmisbaar lijken.
Mini-notitieboekjes.
Plastic knijpers.
Een schroevendraaier waar je nooit om hebt gevraagd.
Verjaardagskaarsjes.
Heb ik ze daadwerkelijk gekocht?
Waarschijnlijk.
Kan ik ze vinden?
Natuurlijk niet.
Dus terwijl een kamer vol mensen op de taart wacht, trek ik steeds fanatieker laatjes open.
Uiteindelijk verschijnen er kaarsjes.
Niet de juiste.
Niet degene die ik in gedachten had.
Maar: kaarsjes.
Op dit punt zijn mijn kwaliteitseisen inmiddels aanzienlijk bijgesteld.
We zingen.
Er wordt geblazen.
Iedereen klapt.
Succes.
Voor ongeveer twaalf seconden.
Want nu wil iedereen iets drinken.
Dit is het moment waarop ik verander in een horecamedewerker die zonder enige vorm van inwerken aan haar eerste dienst is begonnen.
Koffie?
Thee?
Melk?
Suiker?
Iets fris?
Nee, niet dát fris, dat andere.
Terwijl iemand mij ondertussen een verhaal vertelt, luister ik oprecht geïnteresseerd en denk tegelijkertijd:
Drie koffie. Eén thee. Servetjes pakken. Waar is de flesopener? Heeft tante eigenlijk al taart gehad?
Ik knik.
Ik lach.
Ik zeg: “Ja, precies!”
Ik heb inmiddels geen flauw idee meer waar we het over hebben.
En dan beginnen de hapjes.
Of beter gezegd: ík begin te bewegen.
Vanaf dat moment verander ik in een menselijke serveerwagen die met schaaltjes door het huis trekt.
Wil je er eentje?
Neem er nog één.
Nee echt, pak maar.
Alsjeblieft.
Ik heb dan misschien geleerd om geen compleet avondeten meer in te slaan, maar blijkbaar geldt die levenswijsheid nog niet voor borrelhapjes.
Er moet natuurlijk wel genoeg zijn.
Voor het geval dat.
Voor het geval waarvan precies weet niemand.
Waarschijnlijk een onverwachte buslading familie die ergens onderweg is.
Iedere keer wanneer ik denk dat ik misschien even kan gaan zitten, gebeurt er iets.
De deurbel gaat.
Iemand heeft een lepeltje nodig.
Een kind wil iets.
Een glas is leeg.
Iemand gaat weg.
Iemand anders komt juist binnen.
En ergens halverwege realiseer ik me iets merkwaardigs:
ik heb iedereen gesproken en met niemand echt een gesprek gevoerd.
Misschien is dat wel het vreemdste aan je eigen verjaardag organiseren.
Je nodigt alle mensen die je graag ziet uit in je huis en vervolgens loop je de hele middag langs ze heen.
“Hé, gezellig dat je er bent!”
“Koffie?”
“Sorry, wat zei je?”
“Wil je taart?”
“Wacht, ik kom zo terug.”
Je bent technisch gezien de hele verjaardag aanwezig.
En toch mis je de helft.
Maar er is inmiddels één moment waarop ik mezelf niet meer kwijtraak.
Het avondeten.
Want als tegen etenstijd blijkt dat er mensen blijven, doe ik iets revolutionairs.
Ik ga zitten.
Er wordt een telefoon gepakt.
“Wat zullen we bestellen?”
Dat is het.
Geen pannen.
Geen ovenmanagement.
Geen keuken waar ik in mijn eentje sta terwijl in de woonkamer iedereen zonder mij zit te lachen.
Geen gerechten die precies op hetzelfde moment warm moeten zijn.
Geen enorme hoeveelheid eten die ik drie dagen later nog steeds probeer weg te werken.
De deurbel gaat.
Er staat iemand met eten.
Ik betaal.
We eten.
Briljant systeem.
Ik hoef namelijk niet én de gasten te vermaken én ondertussen een keukenbrigade van één persoon te zijn.
Ik doe tegenwoordig niet meer aan gedoe.
Ik doe aan gemak.
En misschien is dat wel een van de prettigste dingen aan ouder worden.
Niet dat je eindelijk leert hoe je alles perfect moet doen.
Maar dat je steeds beter leert welke dingen je helemaal niet meer hóéft te doen.
En dan, zonder waarschuwing, is het voorbij.
De laatste mensen vertrekken.
De deur valt dicht.
Het huis wordt stil.
Niet gewoon stil.
Verjaardag-stil.
Dat soort stilte dat ineens enorm voelt, omdat er vijf minuten geleden overal stemmen waren.
Ik loop terug de woonkamer in.
Glazen op tafel.
Verfrommelde servetjes.
Kruimels.
Een verweesd stukje taart.
Een paar lege pizzadozen.
Eén vork waarvan niemand weet hoe die daar terecht is gekomen.
Een stoel op een plek waar normaal gesproken absoluut geen stoel staat.
En natuurlijk:
mijn drankje.
Onaangeroerd.
Koud.
Geduldig wachtend op de vrouw die vanmorgen nog dacht dat ze vandaag lekker zou gaan zitten en genieten.
Heel even vraag ik me altijd af of ik het verkeerd doe.
Misschien hebben georganiseerde mensen hier een systeem voor.
Misschien bestaan er ergens vrouwen die een verjaardag geven én daadwerkelijk op een stoel zitten.
Vrouwen die precies weten waar hun kaarsjes liggen.
Vrouwen van wie de koffie warm blijft.
Vrouwen die gesprekken helemaal afmaken.
Vrouwen die ook nog moeiteloos voor twaalf mensen koken en daarna ontspannen een bordspel op tafel zetten.
Ik zou zo'n vrouw weleens willen ontmoeten.
Hoewel.
Nee.
Laat maar.
Ze klinkt vermoeiend.
Want als ik nog eens naar die rommel kijk, zie ik ineens iets anders.
Dat glas staat daar omdat iemand langer bleef dan verwacht.
Die kruimels liggen er omdat de taart lekker was.
De stoelen zijn verschoven omdat er nog iemand bij moest.
Die lege pizzadoos betekent dat mensen tóch bleven eten.
Het huis is nu zo stil omdat het dat een paar uur lang helemaal niet was.
Het was vol.
Vol mensen die binnenkwamen.
Vol kinderen die net iets te hard praatten.
Vol gesprekken die door elkaar heen liepen.
Vol gelach vanuit de andere kamer.
Vol jassen, schoenen, bordjes, glazen, kruimels en leven.
Misschien word ik nooit die vrouw die de perfecte verjaardag organiseert.
Misschien zijn mijn kaarsjes altijd kwijt.
Misschien is mijn koffie voorbestemd om drie keer opgewarmd te worden en uiteindelijk vergeten in de magnetron.
Misschien loop ik altijd ergens halverwege de middag met een schaal in mijn handen door het huis terwijl ik me afvraag wat ik ook alweer aan het doen was.
Maar ik heb in ieder geval één ding geleerd.
Je hoeft niet alles zelf te doen om ervoor te zorgen dat iedereen het naar zijn zin heeft.
Je hoeft niet uren in de keuken te staan om gastvrij te zijn.
Je hoeft geen tafel vol zelfgemaakt eten neer te zetten om mensen te laten weten dat ze welkom zijn.
Soms is “Blijf gezellig, dan bestellen we wat” meer dan genoeg.
Misschien betekent ouder worden wel dat je steeds een beetje minder bezig bent met hoe het hoort en steeds iets beter begrijpt wat voor jou werkt.
Minder gedoe.
Meer gemak.
Meer tijd aan tafel.
En uiteindelijk herinner ik me toch nooit hoeveel gerechten ik had voorbereid.
Ik herinner me wie er waren.
Het lachen.
De kinderen.
De verhalen.
De mensen die tóch bleven hangen.
En dat vreemde moment nadat iedereen weg is, waarop je midden tussen de lege glazen, kruimels en pizzadozen staat en ineens beseft:
wat was het gezellig.
Misschien hoeven mooie momenten helemaal niet zo netjes te zijn.
Misschien mogen ze rommelig zijn.
Luidruchtig.
Onhandig.
Met koude koffie, verkeerde kaarsjes en eten dat iemand anders heeft gekookt.
Want soms is de rommel die achterblijft gewoon het bewijs dat het leven even heerlijk door je huis heen is geraasd.
En de afwas?
Die komt morgen wel.
Ik doe tenslotte niet meer aan gedoe.
Reactie plaatsen
Reacties